13 minuten leestijd

De hit I believe I can fly van R. Kelly wordt realiteit door een ontwikkeling in de drone wereld: ‘The Flyjacket’. In combinatie met een VR-bril kun je met dit vest je drone besturen door te vliegen als een vogel!

De wetenschappers van het Zwitserse Ecole Polytechnique Fédérale de Lausanne (EPFL) concluderen na onderzoek dat het eenvoudiger en nauwkeuriger is om een drone met je lichaam te besturen dan door middel van radiografische besturing, je torso is namelijk veel intuïtiever en nauwkeuriger. Bovendien heb je je hoofd vrij om rond te kijken en is de beleving intenser. Ideaal voor opsporings- en reddingsmissies dus. Ze hebben daarom met behulp van een aantal proefpersonen de Flyjacket (een speciaal vest met bewegingssensoren) ontwikkeld.

Een interessante ontwikkeling natuurlijk, maar waar mijn oog in het bijzonder opviel is dat er door een wetenschapper in dit artikel gesuggereerd wordt dat deze ontwikkeling misschien ook wel in de luchtvaart zou kunnen worden toegepast. Want wat zou de toegevoegde waarde hiervan zijn voor een piloot of voor de luchtvaart in het algemeen? Ik heb daarom een aantal piloten met (vele jaren) ervaring gevraagd of zij dit ook zo zien. Om privacyredenen worden ze niet bij naam genoemd.

De mening van piloten

Ze zijn zelf vrij sceptisch dat dit zal gebeuren (ze schatten de kansen hierop in als nauwelijks tot niet mogelijk), maar stel het komt uiteindelijk inderdaad zo ver, dan zijn er volgens hun twee scenario’s mogelijk:

  1. Een piloot die het vest op zijn of haar lichaam heeft en vanuit de cockpit ‘als een vogel beweegt’
  2. Een piloot die zijn of haar vliegtuig vanaf de grond bestuurt met behulp van het vest, net zoals drones met een afstandsbediening radiografisch bestuurt worden vanaf de grond.
  1. Het eerste scenario:

Piloot A, in het bezit van de vliegbrevetten FAA ATPL-H en ASEL en met ruim 7.000 vlieguren, geeft aan: “De suggestie om met je torso een drone te besturen lijkt voornamelijk om de vliegervaring van de drone bestuurder meer meeslepend te maken, en meer analoog aan de (veronderstelde) ervaring van een vogel. Als beroepspiloot is het voor mij niet nodig om vliegen meer ‘als een vogel’ te ervaren. Ik wil gewoon zonder al te veel gezeik van A naar B. Daarvoor werken de huidige besturingsorganen, in combinatie met de automatische piloot, prima. Bovendien is die automatische piloot sowieso de toekomst. Over enkele decennia zullen de meeste vliegtoestellen autonoom vliegen of vanaf de grond worden aangestuurd. Gelukkig ben ik tegen die tijd met pensioen”.

2. Het tweede scenario:

Dit zou voor de ‘luie’ piloot een utopie zijn: lekker vanuit huis werken. Niet meer die vervelende koffer- en paspoortcontrole, maar vanuit je huiskamer een vliegtuig besturen. Heel leuk allemaal, maar echt realistisch lijkt dit niet, helemaal omdat je er niet aan moet denken om geen piloten aan boord te hebben mocht het mis gaan.

Piloot B, bestuurder van Airbus A330 en A350 vliegtuigen, in het bezit van vlieg brevet ATPL en met ruim 16.000 vlieguren, geeft aan: “Het is niet wenselijk om vluchten vanuit de luie stoel te gaan doen. In de eerste plaats omdat je je onvoldoende in de vlucht kunt inleven als je niet fysiek aan boord zit. In de tweede plaats omdat je om dezelfde reden dan niet meer juridisch eindverantwoordelijk wilt zijn. Piloten staan in tegenstelling tot bijvoorbeeld chirurgen garant met hun eigen leven. En via dat punt komen we uit op de psychologie van de passagier: die wil heel graag dat er iemand voorin zit die garant staat met z’n eigen leven (en om die reden ook het laatste woord heeft).

Bedenk even voor jezelf hoe je je als passagier zou voelen als je er, na het opstijgen, achter komt dat de piloten voorin jouw vliegtuig allebei over een schietstoel beschikken. Ik ben ervan overtuigd dat de beschikbaarheid van een schietstoel psychologische impact heeft op een piloot. En ik denk dat hij daardoor ook andere (split-second) beslissingen gaat nemen. Op dezelfde manier zal een piloot ‘uit de luie stoel’ andere beslissingen gaan nemen dan een piloot die z’n lot verbonden heeft met dat van z’n vliegtuig.

De toekomst van autorijden als metafoor: Volvo stelt dat er niemand meer sterft in een Volvo die na 2022 uit de fabriek komt. Dat statement kun je niet maken met menselijke bestuurders. Dat kan alleen met betrouwbare autopilots. Met dat soort auto’s komt ook het juridische vraagstuk naar voren. Want stel dat je in 2023 in een stad uit je nieuwe Volvo stapt en dat je auto daarna zelf een parkeerplek gaat zoeken. Als er dan een kindje voor je auto springt en dat kind overlijdt; wie is er dan verantwoordelijk: de eigenaar of Volvo? Volvo stelt nu al dat Volvo dan verantwoordelijk is (ook met een menselijke bestuurder trouwens, maar dan op voorwaarde dat de autopilot aan stond). Anders koopt niemand zo’n auto.

Als jij in 2030 ooit een keer een ongeluk veroorzaakt, terwijl de autopilot uit staat, dan vraagt de rechter: ‘Waarom had u de autopilot uitgeschakeld meneer?’ De reactie daarop is dat mensen steeds minder vaak de autopilot uit zullen zetten. En dat veroorzaakt weer het probleem dat mensen de vaardigheid van het besturen zullen verleren (dat zie je trouwens nu ook al bij piloten: wie vliegt er nog wel eens op de hand op FL350?). De laatste stap zal zijn dat stuur, gaspedaal en rem uitgebouwd zullen worden.

En als mensen hier aan gewend zijn, stappen ze ook zonder problemen in een vliegtuig zonder piloten. Alleen gaat het heden ten dage in een vliegtuig allang niet meer over besturen. Dat sturen kan de autopilot inmiddels veel beter. Het gaat vooral over het nemen van beslissingen in geval van problemen, vooral ook als er van alles kapot is. En daar heb je zeer goede kunstmatige intelligentie (A.I.) voor nodig.

Een voorbeeld uit mijn eigen ervaring (en ja, ook dit soort beslissingen kunnen op termijn door A.I. aan boord genomen worden): ergens boven Canada op weg naar Calgary, meisje van 19 dat 6 maanden zwanger is, begint met bevallen. Je weet dan als piloot alleen dat het vrij ernstig is. Twee artsen en drie kraamhulpen die toevallig aan boord waren hadden ook dringend behoefte aan deskundige begeleiding, want geen ervaring met vroeggeboortes. Wel of niet uitwijken? Zo ja: waarheen dan? Is daar een goed ziekenhuis dichtbij het vliegveld? Is het goed weer om te landen? Is er een goede baan om weer van te vertrekken? Is er voldoende technische ondersteuning voor het vliegtuig? Is er voldoende opvang voor de passagiers i.g.v. een, langer dan de geplande, stop? Allemaal informatie die je zelf al enigszins wist, maar waarover je ook heel graag ondersteuning wilt van specialisten op de grond. Zeker als het over commerciële afwegingen gaat, zoek je altijd even contact met je bedrijf. Die mensen op de grond hebben veel beter overzicht op de operationele en financiële impact van uitwijken en vertragen op het netwerk en de dienstregeling.

Het gaat in tegenstelling tot zelfrijdende auto’s nog wel even duren totdat A.I. dit soort afwegingen gaat maken. Het woord is uiteindelijk aan de passagiers of A.I. tegen die tijd aan boord zit of op de grond. Met andere woorden: wil je als passagier dat degene met het laatste (juridische) woord bij jou aan boord zit of vind je dit t.z.t. niet meer nodig? Is het t.z.t. okay voor jou dat Airbus of Boeing eindverantwoordelijk is voor jouw vlucht? Of zie je jarenlang juridisch getouwtrek voor je waar fabrikanten en luchtvaartmaatschappijen elkaar de tent uit vechten en allebei weigeren de eindverantwoordelijkheid voor individuele vluchten op zich te nemen?”.

De toekomst volgens piloten

De ondervraagde piloten zien vooralsnog dus nog weinig in een dergelijk ‘Flyjacket’ systeem geschikt voor de luchtvaart. Maar hoe denken zij dan dat de luchtvaart zich zal gaan ontwikkelen?

Fly-by-wire

Volgens weer een andere piloot, piloot C (bestuurder van Boeing 747 en Boeing 737 vliegtuigen, in het bezit van de vliegbrevetten FAA en ATP en met ruim 11.000 vlieguren) zal de ontwikkeling voor de luchtvaart eerder richting Fly-by-wire gaan.

De Fly-by-wire-technologie is het gebruik van elektronische signalen om de stuurcommando’s van een stuurorgaan in de cockpit van een vliegtuig door te geven aan de actuatoren van de stuurvlakken. Maar wat doet een actuator dan precies? De werking van een actuator is precies het tegenovergestelde aan die van een sensor. Een sensor neemt de omgeving waar en verstuurt zijn waarnemingen, terwijl een actuator gebruikmaakt van een signaal om zijn omgeving te beïnvloeden. We kennen een soortgelijke technologie als de Fly-by-wire-technologie al in de auto-industrie als Drive-by-wire. De voordelen voor de luchtvaart zijn onder andere dat er minder slijtage is aan het vliegtuig, dat het vliegtuig minder weegt (en dus minder brandstof zal verbruiken) en dat de besturing van het vliegtuig nauwkeuriger is. Het gebruik van een Flyjacket zou de nauwkeurigheid van de besturing dus ook niets (of nauwelijks) beter maken vergeleken met de huidige besturing (d.m.v. een “yoke” of een “side-stick”).

Piloot C geeft daarnaast aan dat:

“Meneer O’Leary, de verguisde baas van RyanAir, heeft al een aantal keren bij de autoriteiten gepleit om van de multi crew af te stappen en met een enkele piloot te vliegen. En de luchtvaartautoriteit FAA is bezig met funding voor een single pilot study, maar we hebben dus niet de situatie dat er helemaal geen piloot meer aan boord is. Militaire bevoorrading in oorlogsgebieden zal per drone/UAB gaan net zoals een groter deel van de luchtaanvallen (Predator/Reaper enz.). Wellicht is het geschikt voor vrachtvliegtuigen in afgelegen gebieden zoals Alaska en de Amazone of voor hanggliders, maar ik zie Airline passagiers vluchten over druk bewoonde gebieden zonder piloot aan boord niet gebeuren”.

De besturing van drones zal volgens deze piloot wel eens deze (naar mijn idee angstaanjagende) kant op kunnen gaan: besturing m.b.v. een in je hoofd gebouwde chip!

Mogelijkheden voor de luchtvaart lijken er dus nauwelijks te zijn. Zijn er dan helemaal geen andere mogelijkheden voor deze uitvinding? O jawel hoor:

Gaming industrie

Dat de beleving van fysiek bewegen bij een game intenser is, weten de gamers onder ons sinds de komst van de Nintendo Wii in 2006. De ontwikkeling van de bewegingssensoren technologie bij Nintendo lijkt sindsdien toch een beetje stil te staan. Nintendo zou wel een nieuwe ontwikkeling als deze ‘torso besturing’ kunnen gebruiken.

En ondanks dat Sony met de doorontwikkeling van een virtual reality-opstelling (PlayStation Move VR) meer succes lijkt te hebben, kunnen ook zij wel een nieuwe ontwikkeling als deze gebruiken. En niet te vergeten de Oculus Rift en HTC Vive.

Conclusie

Voor de luchtvaartindustrie lijkt een Flyjacket dus niet de toekomst. Door de huidige ontwikkelingen (Fly-by-wire) wordt al een nauwkeurige besturing gerealiseerd en op een intensere vliegbeleving zitten de piloten niet echt te wachten.

Voor de gaming industrie liggen er naar mijn idee wel kansen. Een intensere speelbeleving met behulp van een Fly jacket kan wel degelijk iets toevoegen aan een game. Hoewel het voor het ene spel natuurlijk geschikter zal zijn dan voor het andere.

Naast de feiten dat de besturing van een drone met een Fly jacket nauwkeuriger is dan met behulp van een afstandsbediening en dat de vliegbeleving ook intenser wordt, denk ik ook dat het voor de beginnende dronevlieger een uitkomst is om op die manier met een professionele drone te kunnen gaan vliegen, iets wat toch vrij lastig is als je nooit eerder met zo’n ding hebt gevlogen (weet ik uit eigen ervaring).

De ontwerpers van de Fly jacket zitten momenteel nog volop in de ontwikkelfase, dus het zal nog even duren voordat ze hem op de markt brengen. Maar wanneer hij te koop is, zou jij een Flyjacket kopen voor jouw drone of game console?

Laat het me weten bij de opmerkingen, ik ben benieuwd!

DELEN
Volgend artikelBezorgdrones?! Geen reden om bezorgd te zijn!
38 jaar, woont in Zaandam en creëert, naast zijn full-time baan in de luchtvaart, regelmatig nieuwe blogs. Reizen, extreme sporten en is alles dat te maken heeft met drones is zijn grote passie.

LAAT EEN REACTIE ACHTER